Fispr

De PVV wint. Net.

Almere stond vol in de picture, want hier deed de PVV mee. En de grote man, het enige lid, Geert Wilders, kwam naar Almere om daar te vertellen het begint in Den Haag en Almere, en op 9 juni krijgen we het hele land. Maar het moet hem toch wel bevreemd hebben: de overweldigende meerderheid waarop peilers hadden gerekend bleef uit. De PvdA bleef wel erg dicht op de hielen zitten. OK, de PVV is dan wel de grootste, het percentage stemmen lag aanmerkelijk lager dan gepeild en dan bij de Europese verkiezingen

Het is natuurlijk: peilingen versus de werkelijkheid. Mocht je de peilingen geloven, dan kwam de PvdA op 5 zetel uit, en zou de Nieuwe Democratische Partij de tweede partij worden. Zoals eerder gezegd: ik geloofde daar geen snars van, en ik bleek gelijk te hebben.

De PvdA is iets kleiner dan de PVV geworden. En ik had het net andersom gedacht: 9 voor de PvdA, 8 voor de PVV. Dat de PVV fors zou winnen verbaasde niemand, ook mij niet. Ik had eerder de PVV wel als grootste aangestipt, maar gezien het zwaar belabberde charisma van PVV lijsttrekker Raymond van Roon gedacht dat ze net niet de grootste zouden worden.

Wat me ook niet verbaasd: alle plaatselijke partijen zijn verdwenen. Leeggezogen door de PVV, en andere partijen. Alleen Leefbaar Almere mocht blijven, die heeft toch een redelijk solide basis. Mijn eerste stukje ging daarover.

Dan: het verlies van de christelijken was te voorspellen, al had ik de klappen bij het CDA groter verwacht, en de ChristenUnie minder groot. Dat de VVD stabiel is gebleven vind ik ook niet vreemd: opvallende partij, die bewezen heeft Almere goed te kunnen besturen. En wat me wel verbaasde was de beperkte winst van D66. Hun landelijk profiel, anti-Wilders, heeft bij de Almeerse tegenstanders van de PVV weinig extra stemmen opgeleverd. Ik kan me voorstellen dat de partij zich daar teleurgesteld over voelt. Juist in Almere had de partij een mooie winst gedacht te kunnen boeken. Ik denk dat dit de landelijke trend wordt: D66 stappen weer terug naar de PvdA. Daar krijgt Pechtold nog last van in Den Haag.

Verder opvallend is dat Trots op Nederland in de Almeerse raad komt. Waar die kiezers vandaan komen, ik weet het niet. De partij van Rita Verdonk doet vooral mislukte pogingen wat stemmers van de PVV af te snoepen, maar streeft af op een nationaal debacle. Wilders is echt, Verdonk is nep.    Maar in Almere vormde de partij blijkbaar een mooi alternatief voor de anti-hoofddoekjes club van Van Roon.

De collegeonderhandelingen zijn inmiddels gestart. De PVV ontvangt iedereen behalve Leefbaar Almere. Het zal echter van de politieke stuurmanskunst van Van Roon afhangen of die een coalitie akkoord kan sluiten. Als de partij niet durft in te schikken, zal het resultaat zijn dat veel, heel veel Almeerders, het vertrouwen hebben gesteld in een partij die het uiteindelijk niet kan waarmaken. De PVV zal de schuld bij andere partijen leggen, en roepen dat er een cordon sanitaire bestaat. Maar vooralsnog ligt het initiatief bij de PVV, en zijn zij ook de eerste die het kunnen laten slagen of laten klappen.

Almere: hot maar eenzijdig

Almere is hot. Want in Almere doet de PVV mee aan de lokale verkiezingen. En zeker nu de landelijke verkiezingen er aan zitten te komen, is de Almeerse situatie een graadmeter voor de nationale trend. Dat is natuurlijk niet zo. De inwoners van Almere zijn geen doorsnee van de Nederlandse bevolking, en dat zie je ook in de politiek.

De PVV bepaalt al de gehele campagne de Almeerse politieke agenda. Maar vooral vanuit Den Haag. En dat komt niet alleen omdat de lijsttrekker een Tweede Kamerlid is, maar vooral omdat Geert Wilders de hele tijd over de schouders van Van Roon heen kijkt. Zonder Wilders was Van Roon niks. Hij is zwak in debat, komt ook regelmatig niet opdraven, is kleurloos en hem ontbeert iedere vorm van politieke leiderschapskwaliteiten.

Inmiddels blijkt ook dat de PVV helemaal geen zin heeft om in de coalitie te gaan zitten. Ook al worden ze de grootste partij. De enigen met wie ze denken te kunnen samenwerken zijn SP, en de AVIP en Almere Partij. Daarmee krijgen ze echt geen meerderheid. Op zich was het introduceren van het hoofddoekjesverbod als breekpunt voor coalitieonderhandelingen een mooie stunt. Geen andere partij gaat daarmee akkoord, dus sluit de PVV zichzelf met grootste eenvoud buiten het politieke spectrum.

En wie had gedacht dat hoofddoekjes opeens een thema in Almere zouden worden? Ik dacht dat het over veiligheid ging, over (sociale) woningbouw, over werkgelegenheid, over wel of geen Ijmeerverbinding en hoe? Nee, opeens is het hoofddoekje het allerbelangrijkste in de Almeerse politiek. Ik kan me geen ondernemer voorstellen die over vier jaar zegt: “een mooi resultaat... ik ben vijf keer overvallen, moet meer belasting betalen, maar de afgelopen jaren is er nooit meer iemand met een hoofddoekjes bij me binnen geweest.”

Zo! Genoeg over de PVV.

Goed nieuws voor de PvdA. Adri Duyvestijn heeft namelijk aangegeven door te willen als wethouder. Dat is goed nieuws omdat Duyvestijn, in tegenstelling tot lijsttrekker Alphons Muurlink, een behoorlijk bekende Almeerder. Hoewel: hij is natuurlijk een import Almeerder, die slechts voor deze klus naar de nieuwe stad is gehaald. Maar ja, ongeveer heel Almere, zeker op politiek niveau, is niet in Almere geboren. En het is natuurlijk goed dat iemand die de ontwikkeling van Almere Poort de afgelopen jaren voortvarend heeft aangepakt, daarmee verder wil.

Wat me opvalt is dat er wel wat jongerendebatten zijn, maar dat het vooral over jongeren gaat. Ik zie een kans voor een jongerenpartij. Want de ambitie van de stad is meer jongeren en studenten aan te trekken, maar die worden dan wel naar Amsterdam doorverwezen voor een serieus en gevarieerd nachtleven. De Grote Markt is niet echt spetterend. 

En was er verder nog wat te melden? Niet echt. Het is uiteindelijk toch een beetje een saaie campagne. De PvdA gaat met rozen langs de deuren – niet bijzonder. De PVV pakt mediamomentjes – ook niet bijzonder. De VVD gaat de stad in en voert debatten – nee, niet bijzonder. CDA haalt landelijke kopstukken – helemaal niet bijzonder. Enzovoort. Wat dat betreft lijkt Almere een hele normale stad. Maar er wonen voornamelijk middeninkomens, gezinnen van autochtone afkomst. Almere is geen doorsnee stad, geen stad waar je direct een landelijke peiling kunt doen. Daarvoor is de stad te eenzijdig.

Almere: het wordt bijna onmogelijk een coalitie te vormen

Deze week stond natuurlijk in het teken van landelijke politiek. Ook in Almere. Want in Den Haag klapte het kabinet, en dat vulde alle nieuwsrubrieken. Sommigen betichten Wouter Bos er van dit expres voor de verkiezingen te hebben gedaan, omdat de PvdA zo slecht in de peilingen staat. Dat is natuurlijk onzin: als je in een kabinet zit bereik je meer, en dat is wel hetgeen je wilt als politicus. Maar ja: om nou tegen de afspraken en je zin in Uruzgan te gaan zitten? Sommige dingen gaan gewoon te ver. Dus: de PvdA stapte op.

Het aardige van deze crisis is dat een partij zijn poot stijf houdt, en daardoor samenwerking vrijwel direct moeilijk wordt. Desalniettemin: dit willen kiezers graag. Het schept duidelijkheid. Maar die duidelijkheid heeft wel een keerzijde: als iedereen koppig blijft is het resultaat dat er niks uit komt, behalve ruzie.

De Almeerse situatie verandert door het Haags gekrakeel natuurlijk nauwelijks. De PvdA is van oudsher de grootste partij, net als in Amsterdam. En het lijkt er op dat ze het lekker rustig aan willen doen in de campagne. Hun belangrijkste punt: woningen, verdraagzaamheid en armoedebestrijding. Sociale woningbouw, aanpak huisjesmelkers, wijken opknappen. Vriendelijk zijn voor elkaar ondanks verschillen. En de sterkste schouders dragen de zwaarte lasten, het bekende mantra. Maar op het PVV thema bij uitstek, veiligheid, houdt de PvdA zich stil. Bewust? Ik denk het wel: de sociaal democraten willen hun eigen verhaal vertellen. Maar ik vrees dat dat een onhandige keuze is. De PvdA verliest sowieso, de vraag is alleen hoeveel.

CDA is officieel niet te verwaarlozen, maar officieus een kleine rotpartij. Ondanks dat het CDA meedeed aan het huidige college, dat ze een voormalig bekende Nederlander als fractieleider hebben, dat ze een gematigd middenprogramma hebben, zijn ze te verwaarlozen als machtspartij. Het draait niet om hen. En mede door het rampzalige optreden van Balkenende en Verhagen in Den Haag verliest ook CDA in Almere.

Traditioneel stappen weinig kiezers over van links naar rechts, ook op plaatselijk niveau. PvdA-stemmers stemmen niet snel VVD of PVV. En andersom ook niet. Dus probeert de VVD zijn eigen stemmers bij zich te houden, en komt Verdonk van Trots op Almere langs om oud VVD stemmers naar hen te lokken. En de PVV? Die doet niks. Nee inderdaad: de PVV doet mee, maar voert geen campagne. Wilders is een sterk merk, en aangezien iedereen het over de PVV heeft kan Raymond van Roon thuisblijven. En straks, als hij in de raad zit, nooit langskomen en toch een dubbel salaris opstrijken.

Leefbaar Almere is een alternatief voor de PvdA. En dus stijgt die partij een zeteltje. D66 blijft stabiel op groei staan, en ook GroenLinks gaat omhoog. Met deze uitslag wordt het moeilijk een coalitie te maken. En ook omdat PvdA en PVV elkaar uitsluiten wordt het passen en meten. Er hoeft maar een fractielid zich af te scheiden en de meest logische coalities kunnen inpakken. 

Waar gaat het in Almere over? Met de komst van de nieuwe grote speler in het verkiezingsspel, de PVV, staat veiligheid opeens boven aan de agenda. Kijken we naar de verkiezingsprogramma's van de verschillende partijen dan is dat maar een beperkt onderdeel. Maar de PVV heeft met het pleidooi voor stadscommando's het thema bovenaan de agenda gezet. En dus probeert politiek Almere dat thema te tackelen.

Ook landelijk is veiligheid het feestthema. In het lijsttrekkersdebat van afgelopen weekend werd een enorm nummer gemaakt van de mogelijkheid op bezuinigingen op het politieapparaat. Natuurlijk vinden de landelijke partijen dat er geen geld bij onze dienders weg mag worden gehaald. Veiligheid is echt de allerbelangrijkste taak van de overheid, denkt ongeveer iedereen. En laat dat nou ongeveer het enige thema zijn waar lokale overheden nog iets over te zeggen hebben.

Opzich kan de gemeente Almere er voor kiezen meer stadswachtachtige types in te zetten. Die kun je net zo goed stadscommando's noemen. Want toen Raymond van Roon bij Omroep Flevoland werd gevraagd wat het verschil tussen een stadswacht en een stadscommando was, kon hij dat niet aangeven. Een flink minpunt dus, maar ik betwijfel of de gemiddelde Almeerder dat is opgevallen.

Wat wel opvalt. Van Roon is niet iemand van de krachtige uitstraling, of het gemakkelijk bespelen van de media. Hij is houterig, heeft de uitstraling van een bezemsteel. Dat kan een bewuste strategie zijn om zichzelf niet nu al voor de coalitiebesprekingen uit te sluiten. Maar dan had meneer ook wel iets vrolijker kunnen doen. Van Roon kiest er voor zijn eigen radicale programma op sommige punten vooral af te zwakken. Hij is niet van plan de bouw van moskeen tegen te gaan, die stadscommando's stellen geen reet voor. Ik noem maar wat puntjes. Van Roon is een slappe politicus die zijn eigen stoere standpunten vaarwel zegt al voordat uberhaupt coalitiebesprekingen opportuun zijn. Wat een aanfluiting.

Inmiddels mag wel duidelijk zijn dat er nog een aantal andere punten zijn die de aandacht van de Almeerder vragen. Zo willen sommige politieke partijen een snelweg door de Markerwaard naar Amsterdam, de zogenaamde Ijmeerverbinding. Die moet dan uitkomen bij Ijburg. Ik snap dat wel: de A6 staat regelmatig muurvast, en die snelweg heeft eigenlijk te weinig capaciteit om de vervoersstroom naar Amsterdam te verwerken. En een groot deel van de inwoners van Almere werkt nog steeds in de hoofdstad. Maar ja, ook al zouden alle Almeerse partijen voor een Ijmeerverbinding zijn, dan lopen ze ongenadigd hard tegen de Amsterdamse weerstand op. Maar de tegenstanders komen met weinig goede alternatieven. Beetje verbreding van de A6? De verlening van de A9. Alleen maar treinen. Allemaal matige opties...

De uitbreiding van de stad blijft natuurlijk het echte thema. Want de gemeente verwacht zo'n 150.000 extra inwoners. Dat komt niet door de enorm hoge geboortecijfers, maar de massale trek vanuit het gehele land. Almere is hot. En dat is dus de grote politieke uitdaging. Het gaat dan om het aantrekken van werkgelegenheid, de verbetering van de bereikbaarheid en om sociale woningbouw. Klassiekers voor PvdA en VVD.  Ze vechten de komende weken het gevecht uit dat ze al jaren kennen, en waar ze elkaar uiteindelijk ook goed in evenwicht kunnen houden. Alle speldenprikjes ten spijt, de oppositie slaat nog geen deuk in een pakje boter.

Dat geldt ook voor het CDA, dat opvallend links is in Almere. Zijn de christendemocraten in de meeste steden heel dicht op het programma van de PVV gekropen, in Almere zijn ze echt middenpartij, en zouden ze programmatisch zo in het college plaats kunnen nemen zonder dat iemand iets merkt. Ik weet niet of dat een zwakte is. D66, GroenLinks en de PVV liggen het verst van het midden vandaan, en met hen wordt het moeilijk te besturen. De meest logische keuze voor een nieuw college lijkt dan ook een voortzetting van PvdA VVD. Aangevuld met CDA of SP, want die laatste heeft vrijwel hetzelfde programma als de PvdA.