Fispr

De grote drie of fris-paars?

Hoe gaan de partijen scoren,wat is het effect voor de partijleiders en welke coalitie gaat er komen? Zeker is dat het politieke landschap er anders uit gaat zien!

VVD: Voor het eerst in de geschiedenis wordt de VVD de grootste partij. In de laatste weken is nog geprobeerd om de VVD op de inkomenseffecten te pakken, maar bij gebrek aan gedegen doorrekening en onderzoek was dat niet zo effectief. “Alle ballen op de VVD” was sowieso het devies in deze campagne. Sinds de VVD boven kwam drijven probeerde het CDA de schade te beperken door de leegloop naar de VVD te stoppen. Dat geldt ook voor de PVV en in mindere mate voor D66. Ook Groen Links en de SP vielen de VVD aan; zij hadden wellicht meer te halen bij de PvdA maar wilden geen te kleine PvdA. Mark Rutte – in the winning mood- wist de meeste  aanvallen eenvoudig te pareren.

De VVD behaalt 34 zetels en Mark Rutte wordt premier als hij in staat is een coalitie te bouwen. Of laat Mark het toch over aan Kroes, Opstelten, Winsemius of komt er nog een outsider?

PvdA: Job Cohen zal best een goede bestuurder zijn maar een campaigner is het niet. Zijn secondanten Martijn van Dam en Diederik Samson(of waren dat vooral de helpers van Wouter Bos?) zijn niet in staat Cohen iets te leren dat niet bij hem past. Ze zijn ook niet in staat om hem als daadkrachtige bestuurder te positioneren die wars is van de partijpolitieke spelletjes. De context van een harde campagne is daar net te complex voor. Cohen voelt zich pas op zijn gemak na 9 juni. In die zin had Wouter Bos deze campagne beter kunnen doen (zou hij Rutte op zijn sloffen hebben verslagen?) om na de verkiezingen Cohen te lanceren als premier. De schade voor de PvdA wordt beperkt door de machtsvraag. Als alternatief had Ronald Plasterk nog als “tussenpaus” kunnen fungeren zodat Cohen na de verkiezingen als premier had kunnen worden gelanceerd.

De PvdA behaalt 30 zetels. Job Cohen zegt dat hij of premier of fractievoorzitter gaat worden. Maar dat is dan retoriek. Job Cohen wordt of premier -als de VVD niet meedoet hetgeen niet waarschijnlijk is- of hij wordt toch minister als de PvdA aanschuift, wat ook niet voor de hand ligt.

CDA: Houdini Balkenende wordt het dit keer niet. De mensen zijn echt op hem uitgekeken. Zelfs de partijtop gelooft niet meer in een zege voor JPB en er wordt al druk nagedacht over zijn opvolging. Ank Bijleveld loopt zich warm alsmede de tandem Klink(fractievoorzitter)- Verhagen(vice-premier). Het CDA komt toch nog uit op 28 zetels. Balkenende ruimt het veld en kondigt dat in de nacht van 9 op 10 juni al aan.

SP: Emile Roemer was de grote onbekende voor  deze verkiezingen. Na de oer -SP’er Jan Marijnissen en na Agnes Kant zou Roemer het deze verkiezingen niet redden. Maar door zijn authenticiteit en het gebrek aan campagne -vermogen bij Job Cohen verrast Roemer toch en houdt het verlies kleiner dan aanvankelijk verwacht. Bovendien zet de SP zichzelf zo’n beetje neer als enige niet- hervormingspartij en dat kan veel kiezers een gevoel van zekerheid geven. De wekenlange peilingen van een zetel of 8, 9 worden ontstegen. Het verlies ten opzichte van de vorige verkiezingen blijft beperkter dan verwacht. Roemer behaalt met zijn SP 13 zetels en de SP neemt onder leiding van Roemer haar vertrouwde plek in de oppositiebanken weer in.

PVV: Geert Wilders leek met zijn PVV tot grote hoogten te gaan stijgen. In de peilingen is hij een tijdje virtueel de grootste partij geweest. Maar nu de economie het verkiezingsthema is en kiezers op zoek gaan naar rust en stabiliteit om de economie weer uit het slop te trekken is de PVV een te riskante keuze. De PVV raapt een deel van de proteststemmen die bij de vorige verkiezingen naar de SP gingen op. De PVV komt uit op 16 zetels. Geert Wilders blijft partijleider in een oppositierol. Niemand durft een coalitie aan die door de PVV met gedoogsteun aan een meerderheid wordt geholpen.

D66: Parallel aan de virtuele hoogten die Geert Wilders tussen verkiezingen door bereikte piekte Alexander Pechtold mee omdat hij hard en duidelijk stelling nam tegen de PVV. Nu Wilders weer is weggezakt daalt ook D66 mee naar beneden. D66 is nog steeds de partij die het meest als tweede keus wordt genoemd maar een stem kan maar één keer worden uitgebracht.

Pechtold krijgt 10 zetels. Meer dan een verdrievoudiging maar D66 had op meer gehoopt. Pechtold gaat voor een nieuw paars -kabinet met VVD, PvdA, D66 en GroenLinks,  in Eindhoven ook wel fris -paars genoemd. Of het lukt is de vraag. VVD en PvdA zijn zover nog lang niet. Of Pechtold net als Van Mierlo elke andere oplossing behalve paars blokkeert? Who knows! Maar D66 kan ook VVD en CDA aan een meerderheid helpen. De geschiedenis leert dat D66 in zo’n samenstelling meestal niet gelukkig wordt maar Pechtold zal die verantwoordelijkheid uiteindelijk ook wel nemen. Pechtold zelf houdt woord en blijft in de Tweede Kamer.

GroenLinks:Femke Halsema gaat nog één keer op bij verkiezingen. Ze wil GroenLinks graag laten  regeren en zegt er klaar voor te zijn. “Mijn balboekje is vol”, zo reageerde ze op alle avances richting GroenLinks door D66 en het CDA. GroenLinks wint een beetje maar Halsema had toch wel gedroomd van meer. GroenLinks haalt net als D66 10 zetels. Halsema blijft sowieso in de Tweede Kamer waar ze met Pechtold  blijft opereren. Regeren voor GroenLinks? Wie weet. Niet in een progressief kabinet dat geen meerderheid behaalt. Een hervormingskabinet met VVD, CDA en D66 dan? We zien het Halsema niet aandurven. Als er een paarse variant komt stapt GroenLinks erin.

ChristenUnie: Rouvoet heeft last van de laatste oprisping van het CDA en verliest deze verkiezingen. Dat is zuur voor de ChristenUnie. 5 zetels blijven over voor de ChristenUnie. Gedurende de verkiezingsavond staat de partij in de exitpolls even op 6 maar het wordt toch een verlies. De partij wordt niet beloond voor een consistente koers. André Rouvoet blijft als fractievoorzitter.
SGP: Het wordt saai, altijd maar 2 zetels halen. Deze keer is het niet anders. Uit onderzoek zal blijken dat het nagenoeg precies dezelfde kiezers zijn als bij de vorige verkiezingen. Een enkele Bijbelvaste ChristenUnie-aanhanger komt er wel bij. Prognose: 2 zetels en Van der Staaij heeft wel wat jaren nodig om de positie te verwerven die zijn voorganger Van der Vlies had. 

PvdD: Stabiel op 2 zetels. Is Thieme een blijvertje? Marianne Thieme krijgt het moeilijk met een fractiegenote die ze liever niet wilde. Ze is geen schim meer van de frisse verschijning die ze was. 

TON: Rita Verdonk had een stoer filmpje dat door niemand dan haarzelf als zodanig werd ervaren en dat helpt haar niet aan een zetel. Rita Verdonk gaat een boek schrijven en keert niet meer terug in de politiek.

Coalities: Er zijn 3 reële mogelijkheden op basis van deze prognoses.

1. De VVD zal schermen met een rechts kabinet met gedoogsteun van de PVV. Het CDA durft dat echter niet aan en ook Rutte zelf wil eigenlijk niet overgeleverd zijn aan Wilders. De associatie met een omstreden standpunt ten aanzien van migratie en de beeldvorming in het buitenland worden als te grote hobbels gezien. VVD, CDA en D66 hebben niet voldoende zetels voor een meerderheid. Maar wellicht biedt een van de andere partijen toch medewerking aan en is de steun van de PVV niet nodig? Deze variant via Wilders lijkt niet realistisch ook al niet omdat de PVV geen vertegenwoordiging in de Eerste Kamer heeft. VVD, CDA en PVV zouden volgens deze prognose uitkomen op 78 zetels.

2. Paars -plus of fris- paars dan? VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. De vraag is of Pechtold alle andere opties gaat blokkeren. Daarnaast moet duidelijk worden of de polarisatie tussen VVD en PvdA alleen campagnemateriaal is geweest. Als dat zo is en de twee partijen vinden elkaar is er wel een geloofwaardigheidsprobleem. Belangrijkste obstakel zal zijn hoe de bezuinigingen worden ingevuld(inhoud en hoeveelheid en tempop). Fris- paars is goed voor een riante meerderheid: 84 zetels.

3. Een serieuze optie is een coalitie van de grote drie. Vanwege het landsbelang en de regeerbaarheid van het land vinden de traditioneel grote partijen VVD, PvdA en CDA elkaar omdat het land toch geregeerd moet worden in tijden van economische crisis. De grote drie hebben samen maar liefst 92 zetels.

[ Analyses Tweede Kamer 2010 ] [ door: Marcel van Bussel, Mario van Hamersveld, Rene Kerkwijk ] [ 8-6-2010 ] [ Eén reactie ]